Waarom verwarring een rol kan spelen bij leerproblemen

Een jong kind wil van nature leren. Peuters stellen eindeloos vragen, willen weten hoe alles werkt, bouwen torens, onderzoeken insecten in de tuin en kunnen urenlang opgaan in hun eigen fantasiewereld. Ze ontdekken de wereld door te kijken, te proberen en zelf ervaringen op te doen. Toch verandert er bij sommige kinderen iets wanneer ze naar school gaan. Wat eerst vanzelfsprekend leek, wordt steeds moeilijker en de nieuwsgierigheid maakt langzaam plaats voor onzekerheid. Het plezier in leren kan daardoor afnemen.

Ook volwassenen kunnen jarenlang tegen moeilijkheden aanlopen zonder precies te begrijpen waarom. Ze hebben manieren gevonden om ermee om te gaan, maar merken dat lezen, schrijven, rekenen of het verwerken van informatie veel energie blijft kosten. Soms lijkt iets tijdens een uitleg duidelijk, maar lukt het later niet om die kennis zelfstandig toe te passen. Zo kan het gebeuren dat iemand ontzettend zijn best doet en toch steeds opnieuw tegen dezelfde problemen aanloopt.

Wanneer informatie niet duidelijk wordt

Wanneer iemand moeite heeft met lezen, spelling of rekenen, ligt de nadruk vaak op extra oefenen. Er volgen meer werkbladen, herhaling of aanvullende begeleiding. Dat kan zinvol zijn, maar wat gebeurt er wanneer iemand de informatie waarmee wordt geoefend eigenlijk nog niet goed begrijpt?

Volgens de visie van Ron Davis kan verwarring een belangrijke rol spelen bij het ontstaan en voortduren van leerproblemen. Niet omdat iemand onvoldoende intelligent is of niet wil leren, maar omdat bepaalde informatie geen duidelijke betekenis krijgt. Een woord, symbool, uitleg of rekenkundig begrip blijft onduidelijk, waardoor het moeilijk wordt om de volgende stap te begrijpen.

puzzelstukje met dyslexie ervaart verwarring bij het woord als

Binnen de Davis-benadering is die verwarring een belangrijk aanknopingspunt. In plaats van uitsluitend te kijken naar wat iemand fout doet, wordt onderzocht waar het begrip ontbreekt en wat nodig is om de informatie duidelijker te maken.

Hoe verwarring zich kan opstapelen

Stel je voor dat je een boek leest in een taal die je maar gedeeltelijk begrijpt. De eerste onbekende woorden sla je misschien nog over, omdat je uit de rest van de zin vaak wel kunt afleiden wat er wordt bedoeld. Maar wanneer er steeds meer onbekende woorden bijkomen, wordt het moeilijker om de samenhang te volgen. Je leest verder, terwijl je eigenlijk al een deel van de betekenis hebt gemist. Tijdens het leren kan iets vergelijkbaars gebeuren. Een kind begrijpt een bepaald begrip niet helemaal, maar de les gaat verder en de volgende uitleg bouwt voort op wat eerder is behandeld. Wanneer die basis nog onduidelijk is, kan ook nieuwe informatie moeilijk te begrijpen worden. Het kind probeert bij te blijven, oefent extra en doet zijn best, maar merkt dat het steeds meer moeite kost.

Ook volwassenen kunnen dit herkennen. Misschien heb je tijdens een opleiding bepaalde onderdelen uit je hoofd geleerd zonder ze werkelijk te begrijpen. Of krijg je op je werk een uitleg die op dat moment logisch klinkt, maar weet je later niet meer hoe je de stappen moet uitvoeren. Je probeert het opnieuw, vraagt om verduidelijking of zoekt zelf een manier om verder te komen. Wanneer zulke situaties regelmatig terugkeren, kan dat veel energie kosten en onzekerheid oproepen. Bij de een worden de moeilijkheden vooral zichtbaar bij dyslexie, bij de ander bij rekenproblemen of begrijpend lezen. Niet al deze problemen hebben dezelfde oorzaak. Binnen de Davis-visie wordt onderzocht of onduidelijke begrippen en momenten van verwarring een rol spelen bij de moeilijkheden die iemand ervaart.

Wanneer je aan jezelf gaat twijfelen

Veel kinderen die vastlopen op school zijn buiten het klaslokaal juist nieuwsgierig en vindingrijk. Ze weten alles over dinosaurussen, dieren, techniek of het heelal en kunnen ingewikkelde bouwwerken maken, verhalen bedenken en verrassende oplossingen vinden. Toch kan hun zelfvertrouwen afnemen wanneer lezen, schrijven of rekenen steeds moeilijk blijft, terwijl klasgenoten ogenschijnlijk gemakkelijker vooruitgaan. Langzaam kan de gedachte ontstaan dat ze niet slim genoeg zijn, niet omdat dat werkelijk zo is, maar omdat ze hun eigen mogelijkheden steeds meer gaan beoordelen aan de hand van wat op school niet lukt.

Bij volwassenen kan die onzekerheid al jarenlang aanwezig zijn. Misschien heb je vroeger vaak gehoord dat je beter moest opletten, nauwkeuriger moest werken of meer moest oefenen. Inmiddels heb je veel geleerd en bereikt, maar bij bepaalde taken komt dat oude gevoel nog steeds terug. Je weet dat je meer kunt dan je op papier laat zien, maar vindt het moeilijk om uit te leggen waarom sommige dingen zoveel inspanning vragen. Juist daarom is het belangrijk om niet alleen naar de fouten of resultaten te kijken, maar ook naar de manier waarop iemand informatie probeert te begrijpen.

Anders leren vraagt om een andere aanpak

Niet iedereen denkt en leert op dezelfde manier. Sommige mensen hebben veel aan gesproken of geschreven uitleg, terwijl anderen informatie gemakkelijker begrijpen wanneer ze iets kunnen zien, ervaren of zelf onderzoeken. Binnen de Davis-benadering is er bijzondere aandacht voor mensen die sterk in beelden denken en voor wie woorden en symbolen niet altijd direct een duidelijke betekenis hebben. Wanneer een begrip onduidelijk blijft, is meer oefenen niet automatisch de oplossing. Je kunt een woord steeds opnieuw lezen of een rekenstap herhalen, maar als je niet begrijpt wat het betekent of waarom je iets doet, kan dezelfde moeilijkheid blijven terugkomen.

Daarom staat binnen de Davis-methode het begrijpen van informatie centraal. Tijdens de begeleiding leer je onder andere herkennen wanneer verwarring ontstaat en hoe je je aandacht bewust kunt richten. Vervolgens wordt onderzocht welke woorden, symbolen of begrippen nog onvoldoende duidelijk zijn. Door daar gericht mee aan de slag te gaan, ontstaat de mogelijkheid om nieuwe informatie op een beter begrepen basis op te bouwen.

Begrijpen gaat vóór oefenen

Oefenen blijft belangrijk bij het ontwikkelen van vaardigheden, maar krijgt een andere betekenis wanneer je begrijpt waarmee je bezig bent. Een kind dat ontdekt wat een rekenkundig begrip werkelijk betekent, kan die kennis gebruiken bij verschillende sommen. Een volwassene die een woord of uitleg beter begrijpt, hoeft minder uitsluitend op het geheugen te vertrouwen. Binnen de Davis-methode wordt daarom niet alleen gewerkt aan het herkennen en onthouden van informatie, maar vooral aan het begrijpen ervan. Dat vraagt soms om een andere manier van uitleggen, onderzoeken en oefenen dan iemand gewend is. Het uitgangspunt is niet dat leren voortaan vanzelf gaat, maar dat iemand meer inzicht krijgt in wat eerder onduidelijk bleef en leert hoe daarmee om te gaan.

Waar begon de verwarring?

Wanneer iemand vastloopt bij het leren, kijken we vaak als eerste naar wat niet goed gaat. Welke fouten worden gemaakt, wat moet nog worden geoefend en welke vaardigheden blijven achter? Dat zijn begrijpelijke vragen, maar ze vertellen niet altijd het hele verhaal. Misschien is het minstens zo belangrijk om te onderzoeken waar het begrip verloren ging. Welk woord was niet duidelijk, welke stap werd overgeslagen of op welk moment raakte iemand de draad kwijt? Door die vragen te stellen, ontstaat ruimte om anders naar leerproblemen te kijken. Niet alleen naar wat iemand moeilijk vindt, maar ook naar wat iemand nodig heeft om informatie werkelijk te begrijpen.

Wil je meer weten over deze manier van begeleiden? Op de pagina over de Davis-methode lees je hoe verwarring, oriëntatie en het begrijpen van begrippen binnen de begeleiding een plaats krijgen. Benieuwd of deze aanpak bij jou of je kind past? Dan kun je beginnen met een kosteloze kennismaking.