Dyscalculie

Als rekenen maar moeilijk blijft

Je kind oefent, krijgt extra uitleg en lijkt het soms ook te begrijpen. Toch blijven dezelfde rekenproblemen terugkomen. Tafels blijven niet hangen, klokkijken blijft lastig of je kind raakt de draad kwijt zodra een som net iets anders wordt aangeboden. Misschien hoor je steeds vaker: ‘Ik kan gewoon niet rekenen.’

Dat kan frustrerend zijn, voor je kind én voor jou als ouder. Je ziet hoeveel moeite je kind doet en vraagt je misschien af waarom al dat oefenen zo weinig lijkt op te leveren. Zeker wanneer rekenen steeds meer spanning of onzekerheid oproept, wil je weten waar je kind nu eigenlijk vastloopt en wat wél kan helpen.

Dyscalculie is meer dan ‘slecht zijn in rekenen’

Dyscalculie is een specifieke leerstoornis waarbij rekenen en het werken met getallen hardnekkig moeilijk blijven. Een kind kan bijvoorbeeld moeite hebben met hoeveelheden, sommen, tafels, rekensymbolen, klokkijken of het inschatten van tijd. Dat betekent niet dat je kind niet slim genoeg is of niet hard genoeg werkt.

Soms lukt een som na veel uitleg, maar lijkt die kennis een dag later weer verdwenen. Of je kind heeft een stappenplan geleerd en kan dat volgen zolang een som er precies hetzelfde uitziet. Zodra de opgave verandert, ontstaat opnieuw verwarring. Dan kan het zinvol zijn om niet alleen méér te oefenen, maar te onderzoeken wat je kind werkelijk begrijpt van wat het aan het doen is.

Rekenproblemen zijn niet automatisch dyscalculie

Niet ieder kind dat moeite heeft met rekenen heeft dyscalculie. Rekenproblemen kunnen verschillende oorzaken hebben. Er kunnen bijvoorbeeld hiaten zijn ontstaan in de rekenbasis, bepaalde begrippen zijn onvoldoende begrepen of een kind heeft strategieën aangeleerd zonder goed te begrijpen waarom die werken.

Wanneer nog niet duidelijk is waar het rekenen vastloopt, kan een rekenonderzoek helpen om de rekenbasis, mogelijke hiaten en de manier waarop je kind rekent beter in beeld te brengen. Van daaruit kan worden bekeken welke begeleiding het beste aansluit.

Als extra oefenen niet genoeg helpt

Rekenen bouwt voortdurend voort op wat een kind eerder heeft geleerd. Wanneer een onderdeel van de basis niet goed is begrepen, kan dat pas veel later problemen geven. Een kind kan bijvoorbeeld vastlopen met breuken, terwijl er eerder al verwarring bestond over delen, hoeveelheden of de onderlinge relatie tussen getallen.

Daarom kijken we niet alleen naar de rekenstof waar je kind op dit moment mee bezig is. We gaan terug naar het punt waarop rekenen minder duidelijk werd. Want als de basis niet stevig is, helpt nóg meer oefenen met moeilijkere sommen vaak onvoldoende.

Eerst begrijpen wat er gebeurt, dan pas rekenen.

Hoe kijkt de Davis-methode naar dyscalculie?

Binnen de Davis-methode kijken we niet alleen naar de sommen die fout gaan. We onderzoeken waar verwarring ontstaat en welke onderliggende begrippen voor je kind nog onvoldoende duidelijk zijn.

Daarbij werken we eerst aan aandacht, waarneming en een aantal basisbegrippen. Pas daarna gaan we verder met getallen en rekenen. Het uitgangspunt is dat je kind een rekenhandeling niet alleen leert als een trucje of stappenplan, maar begrijpt wat er daadwerkelijk gebeurt.

Eerst de basis begrijpen

Voordat we met het rekenen zelf beginnen, werken we binnen het Davis Dyscalculie Programma met basisbegrippen zoals verandering, oorzaak en gevolg, tijd, volgorde, orde en wanorde. Het zijn woorden die heel vanzelfsprekend lijken, maar die een belangrijke rol spelen bij rekenen en bij het begrijpen van wat er gebeurt.

Denk bijvoorbeeld aan voor en na, iets dat groter of kleiner wordt, de volgorde waarin gebeurtenissen plaatsvinden of het verband tussen een handeling en wat daarna gebeurt. Ook tijd vraagt om begrip van volgorde, duur en verandering.

We maken deze begrippen concreet en zichtbaar, onder andere door ermee te werken in klei. Daardoor blijft een begrip niet alleen een woord dat je kind moet onthouden, maar kan het onderzoeken wat het werkelijk betekent en hoe verschillende begrippen met elkaar samenhangen.

Van hoeveelheid naar getal

Een cijfer herkennen is niet hetzelfde als werkelijk begrijpen welke hoeveelheid het vertegenwoordigt. Je kind kan weten dat dit 8 is en toch moeite hebben met wat acht betekent, hoe acht zich verhoudt tot zeven of negen en hoe acht op verschillende manieren kan worden opgebouwd.

Daarom werken we niet alleen met geschreven cijfers. Met concreet materiaal maken we hoeveelheden zichtbaar en tastbaar. Daarbij gebruiken we onder andere een honderdveld met balletjes. Zo kan je kind getallen en hoeveelheden en hun onderlinge relaties letterlijk bekijken en onderzoeken.

Van daaruit bouwen we verder. Niet door zo snel mogelijk het juiste antwoord te vinden, maar door eerst te begrijpen wat een getal betekent en wat er gebeurt wanneer hoeveelheden veranderen.

Wat betekent optellen eigenlijk?

Woorden als optellen, aftrekken, vermenigvuldigen en delen worden op school al snel heel gewoon. Maar wanneer de betekenis achter zo’n bewerking niet stevig is opgebouwd, kan rekenen veranderen in het onthouden van regels en stappen zonder werkelijk te begrijpen waarom ze werken.

Daarom onderzoeken we eerst wat de verschillende rekenbewerkingen betekenen. Wat gebeurt er met een hoeveelheid wanneer je iets toevoegt? Wat betekent het wanneer je iets weghaalt? Wat gebeurt er wanneer een hoeveelheid meerdere keren voorkomt of verdeeld wordt?

We werken daarbij met concreet en visueel materiaal, zodat je kind een bewerking eerst kan begrijpen en ervaren. Pas wanneer de betekenis duidelijk is, maken we de verbinding met rekensymbolen en rekenen op papier.

Rekenen kom je overal tegen

Rekenen gebeurt niet alleen in een rekenboek. Je kind gebruikt getallen wanneer het iets koopt, de tijd wil weten, iets verdeelt, een recept volgt of probeert uit te rekenen hoeveel geld het nog heeft. Daardoor kunnen problemen met getallen, hoeveelheden en tijd ook buiten school merkbaar zijn.

Juist daarom is begrijpen zo belangrijk. Een rekenregel kun je misschien onthouden voor een toets, maar inzicht in getallen, hoeveelheden, tijd en verandering kan je kind in allerlei situaties gebruiken.

Wat leert je kind tijdens de begeleiding?

Waar we precies aan werken hangt af van wat je kind al begrijpt, waar de verwarring ontstaat en wat je kind zelf graag beter zou willen kunnen. We bouwen stap voor stap verder vanaf het punt waarop rekenen minder duidelijk is geworden.

Je kind kan bijvoorbeeld werken aan:

• de aandacht bewust richten en verwarring leren herkennen
• betekenis geven aan getallen en hoeveelheden
• de onderlinge relatie tussen getallen begrijpen
• basisbegrippen zoals verandering, tijd, volgorde en oorzaak en gevolg
• begrijpen wat optellen, aftrekken, vermenigvuldigen en delen betekenen
• rekensymbolen koppelen aan wat er daadwerkelijk met een hoeveelheid gebeurt
• meer inzicht krijgen in tijd en klokkijken
• een stevigere basis ontwikkelen voor tafels en andere rekenvaardigheden

Het gaat daarbij niet alleen om het juiste antwoord. Belangrijker is dat je kind steeds beter gaat begrijpen waarom een antwoord klopt en wat er tijdens het rekenen gebeurt.

Begeleiding afgestemd op jouw kind

Geen twee kinderen met rekenproblemen lopen tegen precies dezelfde dingen aan. Het ene kind raakt al in de war bij hoeveelheden en eenvoudige sommen, terwijl een ander pas vastloopt bij tafels, delen, breuken of andere rekenstof die steeds abstracter wordt.

Daarom beginnen we niet met een standaardlijst van sommen die je kind moet oefenen. We kijken naar wat al goed gaat, waar de sterke kanten van je kind liggen, waar verwarring ontstaat en wat je kind zelf graag beter wil begrijpen of kunnen.

Dat laatste is belangrijk. De begeleiding vraagt actieve deelname en inzet van je kind. Het hoeft natuurlijk niet precies te weten waar het probleem vandaan komt of hoe het opgelost moet worden, maar het moet zelf wel graag iets willen leren of makkelijker willen kunnen.

Hoe ziet de begeleiding eruit?

We beginnen met een kosteloze kennismaking. Daarin bespreken we waar je kind tegenaan loopt en kun je vragen stellen over de begeleiding. Als de Davis-methode mogelijk aansluit, volgt een screening en intake. Daarbij kijken we uitgebreider naar de manier waarop je kind denkt en leert, wat al goed gaat en waar bij rekenen verwarring ontstaat.

Voor het Davis Dyscalculie Programma gaan we uit van minimaal ongeveer 60 uur individuele begeleiding, meestal verdeeld over meerdere intensieve begeleidingsdagen. Hoeveel tijd uiteindelijk nodig is, verschilt per kind en hangt onder andere af van waar de rekenontwikkeling is vastgelopen en hoeveel er opnieuw opgebouwd moet worden.

Na deze intensieve fase is het rekenen meestal niet ‘klaar’. Juist bij dyscalculie is vaak verdere begeleiding en oefening nodig om het opgebouwde begrip te verbinden met rekenvaardigheden en steeds complexere rekenstof. We bekijken daarom gedurende het traject wat je kind nodig heeft en hoe we na de intensieve fase verder bouwen.

Omdat de begeleiding één-op-één is, kunnen we het tempo aanpassen aan je kind. We kunnen langer stilstaan bij iets wat nog niet duidelijk is en pas verdergaan wanneer er voldoende basis is voor de volgende stap.

Na de intensieve begeleiding verder bouwen

Bij dyscalculie stopt het leerproces niet na de intensieve begeleidingsdagen. Je kind heeft tijd nodig om nieuwe inzichten en vaardigheden steeds meer te gaan gebruiken en te verbinden met de rekenstof die het op school tegenkomt.

Daarom bekijken we wat na de intensieve fase nodig is. Dat kan bestaan uit thuis verder oefenen met de geleerde werkwijze, maar ook uit aanvullende begeleiding bij rekenonderdelen die daarna aan bod komen. We bouwen daarbij steeds verder op begrip: niet eindeloos sommen herhalen, maar zorgen dat je kind begrijpt wat het doet en nieuwe rekenkennis kan verbinden met wat al is opgebouwd.

Als ouder krijg je daarbij handvatten om te begrijpen waarom je kind iets op een bepaalde manier doet en hoe je het kunt ondersteunen zonder het rekenen over te nemen.

En als verhaalsommen lastig blijven?

Wanneer de rekenbasis steviger wordt, betekent dat niet automatisch dat alle rekenonderdelen daarna vanzelf gaan. Verhaalsommen kunnen bijvoorbeeld nog lastig blijven. Daarbij moet je kind niet alleen kunnen rekenen, maar eerst begrijpen wat er in de tekst gebeurt, welke informatie belangrijk is en welke rekenbewerking daarbij past.

Als je kind hierop vastloopt, kan Verhaalsommen Duidelijk een passend vervolg of een aanvullende stap zijn. Daarbij werken we aan het begrijpen van de vraag, het onderscheiden van hoofd- en bijzaken, het herkennen van belangrijke informatie, het visualiseren van de situatie en het kiezen van een passende rekenstrategie.

Wat kan de begeleiding opleveren?

Ieder kind begint op een ander punt en met andere doelen. Daarom kan ik vooraf niet zeggen wat de begeleiding precies voor jouw kind zal veranderen.

Ouders kunnen bijvoorbeeld merken dat hun kind beter begrijpt wat er tijdens het rekenen gebeurt, eerder herkent wanneer verwarring ontstaat of beter kan uitleggen hoe het tot een antwoord komt. Ook kan rekenen meer houvast krijgen wanneer het niet meer alleen bestaat uit regels en stappen die uit het hoofd geleerd moeten worden.

Soms zit een belangrijke verandering in een eenvoudig inzicht: ik hoef een som niet alleen te onthouden, ik kan begrijpen waarom hij zo werkt.

Is Davis Dyscalculie Begeleiding geschikt voor jouw kind?

Misschien is dyscalculie bij je kind vastgesteld en zoek je begeleiding die verder gaat dan extra oefenen. Of misschien zijn de rekenproblemen hardnekkig en is nog niet duidelijk waar het precies vastloopt. In dat laatste geval kan het zinvol zijn om eerst met een rekenonderzoek beter in beeld te brengen wat je kind al beheerst en waar mogelijke hiaten zitten.

Je hoeft vooraf niet zelf te bepalen welke begeleiding het beste past. Tijdens een kosteloze kennismaking bespreken we waar je kind tegenaan loopt en kijken we welke volgende stap logisch kan zijn.

Meer weten?

Wil je eerst verder lezen over rekenproblemen en de verschillende mogelijkheden voor begeleiding? Bekijk dan:

• Rekenonderzoek – ontdekken wat je kind al beheerst, waar mogelijke hiaten zitten en hoe het rekent
• Getallen Begrijpen – wanneer getallen, hoeveelheden en plaatswaarde nog onvoldoende duidelijk zijn
• Rekenen met Inzicht – wanneer de basis aanwezig is, maar verbanden, strategieën en complexere rekenstof lastig blijven
• Rekenen Opnieuw Opbouwen – wanneer je kind op meerdere onderdelen is vastgelopen en de rekenbasis intensief opnieuw moet worden opgebouwd
• Verhaalsommen Duidelijk – wanneer vooral het begrijpen en oplossen van verhaalsommen moeilijk blijft
• Bijles Rekenen – gerichte hulp bij een concreet rekenonderdeel