Eerst begrijpen wat er gebeurt, dan pas rekenen
Je kind kan een losse som misschien prima uitrekenen, maar zodra diezelfde som verstopt zit in een verhaaltje, wordt het ineens lastig. Het leest de opgave opnieuw, kijkt naar de getallen en probeert te bedenken wat het moet doen. Optellen, aftrekken, vermenigvuldigen of delen? Misschien kiest je kind zomaar een bewerking, of blijft het naar de tekst kijken zonder te beginnen. Je weet dat je kind deze sommen kan maken, maar bij verhaalsommen lijkt die kennis ineens verdwenen. Dat kan behoorlijk frustrerend zijn, zeker wanneer je samen oefent en het bij de volgende opgave opnieuw misgaat.
Bij verhaalsommen moet een kind meer doen dan alleen rekenen. Het moet de tekst begrijpen, belangrijke informatie herkennen, zich voorstellen wat er gebeurt en dat vervolgens vertalen naar een rekensom. Als een van die stappen lastig is, kan je kind vastlopen terwijl het de benodigde rekenvaardigheid wel beheerst. Bij Verhaalsommen Duidelijk leren we je kind daarom eerst begrijpen wat er gebeurt. Daarna komt het rekenen.
Van verhaal naar som
Een verhaalsom bevat woorden, getallen en informatie die niet allemaal even belangrijk zijn. Sommige kinderen beginnen meteen te rekenen met alle getallen die ze zien, ook als die niet nodig zijn voor de berekening. Stel dat er in een opgave staat dat er in groep 3 vijftien kinderen zitten die ieder twee knikkers hebben. Hoeveel knikkers hebben ze samen? Een kind kan dan ook de 3 van groep 3 meenemen, terwijl die alleen aangeeft om welke groep het gaat. Andere kinderen zoeken naar een bepaald woord waarvan ze hebben geleerd dat het bij optellen, aftrekken, vermenigvuldigen of delen hoort. Maar zo’n woord vertelt lang niet altijd welke bewerking nodig is. Daarom leren we je kind eerst naar het hele verhaal te kijken. Wat gebeurt er? Wat weten we al? Wat willen we weten? En welke informatie hebben we nodig om de vraag te beantwoorden? Pas als de situatie duidelijk is, vertalen we het verhaal naar een passende berekening.
Zichtbaar maken wat er gebeurt
Verhaalsommen spelen zich vaak alleen af in woorden. Voor een kind dat moeite heeft om alle informatie te ordenen, kan het helpen om het verhaal zichtbaar te maken. We gebruiken daarom waar nodig tekeningen, schema’s en concreet materiaal. Je kind kan een situatie uitbeelden, hoeveelheden neerleggen of tekenen wat er in het verhaal gebeurt. Zo ontstaat eerst een beeld van de situatie voordat er gerekend hoeft te worden. Je kind leert niet alleen welke som bij het verhaal hoort, maar ook waarom die berekening past. Vanuit dat begrip wordt de stap naar het rekenen kleiner.
Een aanpak die houvast geeft
Je kind leert stap voor stap om een verhaalsom te onderzoeken. Daarbij werken we onder andere aan:
- begrijpen wat de vraag is;
- hoofd- en bijzaken onderscheiden;
- relevante informatie herkennen;
- zich voorstellen wat er in het verhaal gebeurt;
- verbanden tussen hoeveelheden herkennen;
- bepalen welke rekenbewerking past;
- een passende strategie of een schema gebruiken;
- controleren of het antwoord logisch is.
Het doel is niet dat je kind één vast trucje voor iedere verhaalsom uit het hoofd leert. Je kind leert nadenken over de situatie en krijgt een aanpak die ook bruikbaar is wanneer een opgave er anders uitziet.
Niet altijd een rekenprobleem
Moeite met verhaalsommen betekent niet automatisch dat je kind niet kan rekenen. Soms kan je kind de benodigde bewerking prima uitvoeren wanneer de som los wordt aangeboden, maar lukt het niet om uit het verhaal af te leiden welke berekening nodig is. Als duidelijk is dat vooral deze vertaalslag het probleem vormt, kunnen we direct met Verhaalsommen Duidelijk aan de slag. Loopt je kind ook vast bij gewone sommen of is niet duidelijk waar het probleem precies begint, dan kan een rekenonderzoek eerst helpen. Daarmee kijken we of er mogelijk hiaten in de rekenbasis zijn. Zo voorkomen we dat we alleen met verhaalsommen oefenen terwijl het werkelijke probleem ergens anders ligt.
Voor wie?
Verhaalsommen Duidelijk kan passend zijn voor kinderen en jongeren die gewone sommen redelijk kunnen uitrekenen, maar moeite hebben zodra rekenen in een verhaal of praktische situatie wordt aangeboden. Misschien begrijpt je kind de afzonderlijke woorden wel, maar lukt het niet om overzicht te krijgen over de informatie of te bedenken hoe de verschillende gegevens met elkaar samenhangen. Ook langere, talige rekenopgaven kunnen daardoor onzekerheid oproepen. Door het verhaal stap voor stap te onderzoeken en de situatie zichtbaar te maken, krijgt je kind meer houvast bij het bepalen van een passende berekening.
Wat heeft je kind nodig?
Tijdens de begeleiding blijven we kijken naar wat je kind nodig heeft. Soms blijkt dat niet alleen het begrijpen van verhaalsommen lastig is, maar dat ook bepaalde rekenvaardigheden onvoldoende stevig zijn. Dan kan het verstandig zijn om eerst of daarnaast aan de rekenbasis te werken. Welke begeleiding daarbij past, hangt af van waar het rekenen precies vastloopt.
Opbouw
Verhaalsommen Duidelijk is individuele begeleiding die aansluit bij het niveau en de hulpvraag van je kind. We gebruiken opgaven die passen bij wat je kind op school tegenkomt en bouwen stap voor stap toe naar het zelfstandig begrijpen en oplossen van verhaalsommen. Daarbij maken we ook gebruik van Brain Gym-oefeningen. De begeleiding vindt één of twee keer per week plaats, met bijeenkomsten van 45 minuten. Hoe lang de begeleiding nodig is, hangt af van de hulpvraag en van hoe zelfstandig je kind de aanpak leert toepassen.
Waar begin je als verhaalsommen lastig blijven?
Merk je dat je kind bij gewone sommen redelijk uit de voeten kan, maar bij verhaalsommen steeds vastloopt? Neem gerust contact op om samen te kijken waar de moeilijkheden zitten en welke begeleiding daarbij kan aansluiten. Je hoeft niet vooraf al precies te weten wat je kind nodig heeft.