Bijna 40% van de 15-jarigen kan niet goed lezen: waar gaat het mis?

Waarom sommige kinderen prima kunnen lezen en toch de draad van een tekst kwijtraken

Je kind leest vlot. De woorden worden goed uitgesproken en misschien leest het zelfs graag. Maar wanneer je vraagt waar een tekst over ging, blijft het stil. Of je kind vertelt een paar losse dingen, zonder duidelijk te kunnen maken wat die met elkaar te maken hebben. Bij vragen over de tekst wordt steeds opnieuw teruggelezen en soms lijkt het antwoord nergens te vinden. Je vraagt je af hoe dat kan. Je kind kan toch lezen? Misschien merk je dat het huiswerk steeds meer tijd kost of dat je kind gefrustreerd raakt wanneer het wéér een lange tekst moet lezen. Je wilt graag helpen, maar weet niet goed waarom het begrijpen zo moeilijk blijft.

Dat dit niet alleen bij jouw kind speelt, blijkt ook uit onderzoek naar de leesvaardigheid van Nederlandse jongeren. Volgens de PISA-resultaten uit 2025, waarover de NOS bericht, heeft bijna 40 procent van de Nederlandse 15-jarigen onvoldoende leesvaardigheid om goed mee te komen op school. Dat is een zorgwekkend cijfer, al betekent het niet dat al deze jongeren technisch moeite hebben met lezen. Het roept vooral een belangrijke vraag op: wat betekent het eigenlijk om goed te kunnen lezen?

meisje met problemen met begrijpend lezen

Lezen is meer dan woorden herkennen

Bij leesproblemen denken we vaak aan kinderen die langzaam lezen, woorden verkeerd lezen of dyslexie hebben. Maar er zijn ook kinderen die technisch prima kunnen lezen en toch moeite hebben om een tekst te begrijpen. Ze herkennen de woorden en lezen de zinnen, maar de betekenis van de tekst als geheel wordt niet altijd duidelijk. Dat kan vooral merkbaar worden wanneer teksten langer en ingewikkelder worden en er steeds meer zelfstandig gelezen moet worden.

Begrijpend lezen vraagt namelijk verschillende vaardigheden tegelijk. Een kind moet de betekenis van woorden kennen, informatie onthouden, verbanden leggen, hoofd- en bijzaken onderscheiden en nieuwe informatie verbinden met wat het al weet. Wanneer één of meer van die vaardigheden onvoldoende ontwikkeld zijn, kan het lastig worden om overzicht te houden en de samenhang van een tekst te begrijpen. Het probleem zit dan niet noodzakelijk bij het lezen van de woorden, maar bij wat er tijdens het lezen met de informatie gebeurt.

Waar gaat het mis?

Waarom een kind moeite heeft met begrijpend lezen, verschilt van kind tot kind. Voor het ene kind kost het lezen van de woorden zelf zoveel aandacht dat er weinig ruimte overblijft om de inhoud te begrijpen. Een ander raakt het overzicht kwijt wanneer er veel informatie achter elkaar komt. Ook kleine woorden kunnen verrassend belangrijk zijn. Woorden als hoewel, tenzij, ondanks en daardoor geven aan hoe verschillende delen van een tekst met elkaar samenhangen. Wanneer een kind die woorden niet goed begrijpt, kan het de betekenis van een zin verkeerd interpreteren, ook al heeft het alle woorden correct gelezen.

Hetzelfde zichtbare probleem, een kind dat niet goed kan vertellen wat het gelezen heeft, kan dus verschillende oorzaken hebben. Daarom is het belangrijk om niet alleen naar het antwoord op een vraag te kijken, maar ook naar wat er tijdens het lezen gebeurt. Begrijpt je kind de afzonderlijke zinnen, maar lukt het niet om daar één geheel van te maken? Of gaat het al mis bij bepaalde woorden of langere zinnen? Zulke verschillen helpen om duidelijker te krijgen waar je kind ondersteuning bij nodig heeft.

Meer lezen alleen is niet altijd genoeg

Veel lezen is belangrijk. Kinderen komen daardoor nieuwe woorden tegen, vergroten hun kennis en raken vertrouwd met verschillende soorten teksten. Maar wanneer een kind steeds opnieuw vastloopt bij het begrijpen van een tekst, hoeft alleen meer lezen niet voldoende te zijn. Misschien herken je dat je kind al veel extra teksten heeft geoefend, terwijl de resultaten nauwelijks veranderen. Dan kan het helpen om niet opnieuw te beginnen met een volgende tekst, maar eerst te onderzoeken op welk moment de betekenis verloren gaat.

Die manier van kijken komt ook terug in Anders kijken naar leren – deel 1, waarin we verder ingaan op wat er gebeurt voordat een kind vastloopt.

Begrijpend lezen is overal

Begrijpen wat je leest is niet alleen belangrijk bij Nederlands. Ook bij geschiedenis, aardrijkskunde en biologie moet een kind informatie uit teksten kunnen halen en verbanden kunnen leggen. Zelfs bij rekenen speelt taal een belangrijke rol. Een kind kan bijvoorbeeld goed optellen en aftrekken, maar toch moeite hebben met een verhaalsom omdat het niet duidelijk is wat er precies wordt gevraagd. Naarmate kinderen ouder worden, neemt de hoeveelheid informatie die ze zelfstandig moeten lezen en verwerken toe. Juist daarom is het belangrijk om tijdig te ontdekken waar het begrijpen moeilijk wordt, zodat je kind ook bij andere schoolvakken beter verder kan.

Niet alleen lezen, maar ook begrijpen

Wanneer je kind moeite heeft met begrijpend lezen, wil je vooral weten waarom het vastloopt en wat kan helpen. Misschien ligt het aan bepaalde woorden, het leggen van verbanden of het vasthouden van informatie. Wat de oorzaak ook is, het is belangrijk om verder te kijken dan alleen de antwoorden op vragen bij een tekst. Door te ontdekken waar je kind de draad kwijtraakt, wordt duidelijker welke vaardigheden extra aandacht nodig hebben.

Merk je dat je kind ondanks veel oefenen moeite blijft houden met begrijpend lezen? Op de pagina Begrijpend lezen lees je welke begeleiding mogelijk is. Tijdens een kosteloze kennismaking bespreken we waar je kind tegenaan loopt en of die begeleiding passend kan zijn.