Waarom kan lezen bij dyslexie zoveel energie kosten?

Om dat te begrijpen, helpt een eenvoudig voorbeeld.

Lees het woord: appel

Waarschijnlijk verschijnt er vrijwel direct een beeld in je hoofd. Je weet wat een appel is en kunt je er gemakkelijk één voorstellen.

Maar wat gebeurt er bij: de, of bij als of bij  omdat. Deze woorden gebruiken we de hele tijd, maar je kunt ze niet aanwijzen of voor je zien. Voor iemand die sterk in beelden denkt, kunnen juist zulke woorden lastig zijn. Er verschijnt geen beeld in het hoofd dat direct duidelijk maakt wat het woord betekent. Volgens Davis kan daar verwarring ontstaan. En wanneer je tijdens het lezen steeds opnieuw zulke momenten van verwarring tegenkomt, wordt het steeds moeilijker om de betekenis van een hele zin of tekst vast te houden.

Van verwarring naar desoriëntatie

Volgens Ron Davis kan verwarring leiden tot desoriëntatie. Wanneer een woord geen of onvoldoende betekenis heeft, probeert het brein daar toch een oplossing voor te vinden. Bij iemand die sterk in beelden denkt, gebeurt dat heel snel en grotendeels onbewust.

Op zo’n moment kan de waarneming tijdelijk minder betrouwbaar worden.

• Een letter lijkt anders te staan.
• De volgorde van letters verandert.
• Een woord wordt anders gelezen dan het op papier staat.
• Een regel wordt overgeslagen.
• Of een kind leest technisch door, maar raakt de betekenis van de tekst kwijt.

Dat gebeurt niet bewust en zeker niet omdat een kind onvoldoende zijn best doet. Het verklaart binnen de Davis-visie waarom een kind hetzelfde woord de ene keer probleemloos kan lezen en er even later toch weer over struikelt.

Wil je beter begrijpen hoe zo’n moment van verwarring ontstaat? Lees dan ook waarom verwarring de oorzaak kan zijn van leerproblemen.

Waarom helpt nóg meer oefenen dan niet altijd?

Oefenen is belangrijk wanneer een kind iets begrijpt en een vaardigheid verder moet automatiseren. Maar oefenen en begrijpen zijn niet hetzelfde. Als een kind ergens steeds weer opnieuw door in verwarring raakt, kan extra oefenen betekenen dat het vooral méér oefent met iets wat nog niet duidelijk is. Daarom wordt binnen de Davis-methode eerst gezocht naar de onderliggende verwarring.

• Wat begrijpt het kind nog niet helemaal?
• Welke letter, welk woord, symbool of concept veroorzaakt verwarring?
• Hoe kunnen we ervoor zorgen dat het wél betekenis krijgt?

Pas wanneer iets werkelijk begrepen wordt, krijgt oefenen een andere functie.

Hoe werkt de Davis-methode bij dyslexie?

Een belangrijk uitgangspunt van de Davis-methode is dat iemand leert herkennen wanneer verwarring ontstaat en daar zelf invloed op leert uitoefenen. Het doel is dus niet dat een begeleider voortdurend vertelt wat goed of fout is. Een kind leert juist vaardigheden waarmee het steeds zelfstandiger kan omgaan met momenten waarop lezen of leren moeilijk wordt. Daarnaast wordt gewerkt aan onderdelen van taal die verwarring kunnen veroorzaken.

Denk aan:

• letters en hun betekenis
• leestekens en symbolen
• woorden die onvoldoende duidelijk zijn
• conceptwoorden zoals de, het, van, als en omdat
• lezen met begrip in plaats van alleen woorden technisch ontcijferen

Bij de Davis-methode gaat het er niet alleen om dat een kind een letter, woord of begrip kan lezen of benoemen. Het is belangrijk dat het ook echt begrijpt wat het betekent. Daarom worden abstracte onderdelen van taal zo concreet mogelijk gemaakt. Een van de manieren waarop dat gebeurt, is door te werken met klei.

Waarom wordt binnen Davis met klei gewerkt?

Wie foto’s of video’s over de Davis-methode heeft gezien, heeft misschien kinderen letters of woorden van klei zien maken. Dat kan eruitzien als knutselen, maar het heeft een duidelijke functie. Wanneer een geschreven woord geen duidelijk beeld of betekenis oproept, kan het voor een beelddenker abstract blijven. Door het begrip zelf vorm te geven, te bekijken en er betekenis aan te koppelen, wordt het concreter. Door iets zelf vorm te geven, te bekijken en er betekenis aan te koppelen, wordt het concreter. Bij een woord als boom is dat relatief eenvoudig.

Maar hoe geef je betekenis aan als? Of aan de? Juist bij zulke abstracte woorden wordt gewerkt aan het werkelijk begrijpen van het concept achter het woord. Het doel is dat het woord niet langer een leeg stukje taal is dat telkens opnieuw voor verwarring zorgt.

Wat is anders aan de Davis methode?

Veel reguliere ondersteuning bij dyslexie richt zich terecht op vaardigheden zoals technisch lezen, spelling, klank-tekenkoppeling en automatiseren. De Davis-methode kiest daarnaast een andere ingang.

Er wordt veel aandacht besteed aan:

hoe iemand informatie verwerkt, waar verwarring ontstaat en hoe iemand daar zelf meer controle over kan krijgen.

Dat betekent niet dat lezen of spelling niet meer geoefend hoeft te worden. Het verschil zit vooral in de volgorde: eerst begrijpen en grip krijgen, daarna verder oefenen en automatiseren.

Voor sommige kinderen is juist die andere ingang waardevol, zeker wanneer ze al veel hebben geoefend maar lezen en spelling opvallend veel energie blijven kosten.

Voor welk kind kan de Davis-methode interessant zijn?

Geen enkele aanpak past bij ieder kind.

De Davis-methode kan het onderzoeken waard zijn wanneer je bijvoorbeeld merkt dat je kind:

• ondanks veel oefenen tegen dezelfde lees- of spellingproblemen blijft aanlopen
• woorden de ene keer goed en de andere keer fout leest
• mondeling veel sterker is dan op papier
• sterk in beelden denkt of gemakkelijk visualiseert
• snel het overzicht verliest tijdens het lezen
• kleine woorden regelmatig overslaat of verwisselt
• lezen vermoeiend vindt
• veel strategieën en regels kent, maar deze niet vanzelfsprekend kan toepassen
• steeds onzekerder wordt over lezen en spelling
• zelf graag wil begrijpen waarom leren zo lastig is

Vooral dat laatste is belangrijk. Een begeleidingstraject vraagt actieve betrokkenheid. Het werkt daarom het prettigst wanneer een kind zelf gemotiveerd is om te ontdekken hoe het anders met lezen en leren kan omgaan.

Moet mijn kind officieel dyslexie hebben?

Nee.

Een diagnose kan belangrijk zijn voor bijvoorbeeld ondersteuning en voorzieningen op school, maar voor het onderzoeken van de manier waarop een kind denkt en leert is een officieel dyslexielabel niet altijd noodzakelijk. Er zijn ook kinderen die duidelijke kenmerken van dyslexie laten zien zonder officiële diagnose, of die ondanks veel moeite nét niet aan de criteria voor een diagnose voldoen. De hulpvraag van het kind staat daarom centraal.

Werkt de Davis-methode alleen voor kinderen?

Nee.

De manier waarop iemand informatie verwerkt verandert niet ineens wanneer iemand achttien wordt. Ook tieners en volwassenen kunnen jarenlang manieren hebben ontwikkeld om hun lees- en spellingproblemen te compenseren. Soms lukt dat uitstekend, maar kost het enorm veel energie. Daarom kan ook op latere leeftijd gekeken worden naar verwarring, denkstijl en strategieën die iemand gebruikt tijdens het lezen en leren. De begeleiding en voorbeelden worden uiteraard afgestemd op de leeftijd en situatie.

Wat kun je van de Davis-methode verwachten?

Het doel van begeleiding is niet om te beloven dat dyslexie na afloop verdwenen is. Het gaat erom dat iemand beter begrijpt wat er tijdens het lezen en leren gebeurt, leert herkennen wanneer verwarring ontstaat en technieken krijgt om daar zelf mee om te gaan.

Dat kan invloed hebben op bijvoorbeeld:

• rust tijdens het lezen
• grip op letters, woorden en symbolen
• tekstbegrip
• spelling
• concentratie tijdens het leren
• vertrouwen in de eigen manier van leren

Hoe een traject verloopt en wat iemand eruit haalt, verschilt per persoon.

Hoe weet je of de Davis-methode bij jouw kind past?

Misschien is dat uiteindelijk de belangrijkste vraag.

Niet: “Werkt de Davis-methode?”

maar: “Past deze manier van werken bij mijn kind?”

Kijk daarvoor niet alleen naar de diagnose dyslexie.

Kijk naar je kind.

• Denkt het sterk in beelden?
• Begrijpt het dingen beter wanneer het ze kan ervaren of voor zich kan zien?
• Is er een groot verschil tussen wat het mondeling begrijpt en wat het tijdens lezen of schrijven laat zien?
• Heeft het al veel geoefend, maar blijft het tegen dezelfde problemen aanlopen?
• En wil je kind zelf graag ontdekken waarom lezen en spelling zo moeilijk blijven?

Dan kan het zinvol zijn om verder te onderzoeken of de Davis-methode aansluit.

Eerst begrijpen, dan verder leren

Een kind dat moeite heeft met lezen of spelling krijgt vaak te horen dat het meer moet oefenen. Maar soms is de belangrijkste stap niet méér doen. Soms is de eerste stap ontdekken waarom iets steeds misgaat. Dat is de kern van de Davis-methode bij dyslexie: niet alleen kijken naar de fout die uiteindelijk zichtbaar wordt, maar teruggaan naar het moment waarop de verwarring ontstond. Wanneer daar duidelijkheid ontstaat, ontstaat er ruimte om verder te leren.

Meer weten over de Davis-methode bij dyslexie?

Wil je meer weten over de achtergrond en uitgangspunten? Lees dan verder op de pagina over de Davis-methode.

Herken je jouw kind of jezelf in wat je hierboven hebt gelezen? Bekijk hieronder welke dyslexiebegeleiding past bij jouw leeftijd of situatie. Twijfel je nog? Neem dan gerust contact op voor een vrijblijvend kennismakingsgesprek.