Wie voor het eerst over de Davis-methode hoort, vraagt zich misschien af waarom er tijdens de begeleiding met klei wordt gewerkt. Wat heeft kleien te maken met dyslexie, lezen en het begrijpen van woorden? Op het eerste gezicht lijkt het misschien een bijzondere combinatie, zeker wanneer het om de begeleiding van volwassenen gaat. Toch heeft klei binnen de Davis-methode een duidelijke functie. Het wordt niet gebruikt als knutselactiviteit, maar als hulpmiddel om letters, symbolen en begrippen die verwarring oproepen zichtbaar en tastbaar te maken. Door iets zelf vorm te geven, kun je het van verschillende kanten bekijken en onderzoeken, waardoor het gemakkelijker kan worden om te begrijpen wat eerst onduidelijk was.
Van een plat symbool naar iets wat je kunt begrijpen
Letters en woorden zijn eigenlijk symbolen waaraan we een betekenis hebben gegeven. De letter b is bijvoorbeeld niet vanzelf een b; we hebben met elkaar afgesproken dat deze vorm bij een bepaalde letter en klank hoort. Voor veel kinderen wordt die koppeling tijdens het leren lezen steeds vertrouwder, maar wanneer letters, woorden of leestekens verwarring blijven oproepen, kan lezen veel energie kosten. Ook volwassenen met dyslexie kunnen merken dat bepaalde symbolen lastig blijven, zelfs wanneer ze er al jarenlang mee werken.
Binnen de Davis-methode worden zulke symbolen daarom niet alleen bekeken of op papier geoefend, maar ook met klei gevormd. Een letter die je zelf maakt, kun je van verschillende kanten bekijken, aanraken en vergelijken met andere letters. Je bent actief bezig met de vorm en onderzoekt wat het symbool voorstelt, in plaats van uitsluitend naar een teken op papier te kijken. Zo krijgt iets wat eerst abstract was een concrete vorm die je zelf hebt gemaakt en kunt onderzoeken.
Eerst de letters en leestekens
Bij Davis Dyslexie Begeleiding wordt klei onder andere gebruikt om het alfabet te leren beheersen. De letters worden één voor één gevormd en zorgvuldig onderzocht, waarbij aandacht is voor hun vorm, volgorde en onderlinge verschillen. Het gaat niet om het maken van mooie letters, maar om het ontwikkelen van zekerheid over de symbolen die je tijdens het lezen en schrijven tegenkomt. Vooral bij letters die gemakkelijk met elkaar worden verward, zoals de b, d, p en q, kan het waardevol zijn om ze zelf te vormen en vanuit verschillende kanten te bekijken.
Ook leestekens krijgen binnen de begeleiding aandacht. Een punt, komma of vraagteken is immers meer dan een vorm op papier. Leestekens geven informatie over de opbouw en betekenis van een zin en kunnen daarmee invloed hebben op hoe je een tekst begrijpt. Door ook deze symbolen met klei te maken en hun functie te onderzoeken, wordt niet alleen duidelijk hoe ze eruitzien, maar ook waarvoor ze worden gebruikt.
Maar hoe maak je een woord als ‘alsof’ van klei?
Bij woorden wordt het werken met klei nog interessanter. Bij een woord als boom, fiets of kat ontstaat meestal gemakkelijk een beeld, omdat je je direct kunt voorstellen wat ermee bedoeld wordt. Bij woorden als de, het, van, als, alsof en omdat is dat een stuk lastiger. Deze kleine woorden komen voortdurend in teksten voor en spelen een belangrijke rol in de betekenis van zinnen, maar zijn moeilijker in één duidelijk beeld te vatten. Volgens de Davis-visie kunnen ze daardoor bij sommige mensen met dyslexie verwarring oproepen, ook wanneer ze het woord al jarenlang kennen en gebruiken.
Binnen de Davis-methode wordt daarom niet alleen het geschreven woord met klei gemaakt, maar wordt ook onderzocht wat het precies betekent. Vervolgens maakt iemand zelf een voorstelling waarmee die betekenis zichtbaar wordt. Dat geldt ook voor een woord als alsof, dat je dagelijks kunt gebruiken zonder er direct een concreet beeld bij te hebben. Door de betekenis te onderzoeken en met klei uit te beelden, worden het geschreven woord en de betekenis bewust met elkaar verbonden. Zo kan een woord dat eerder verwarring opriep meer houvast krijgen.
Niet alleen zien, maar zelf ontdekken
Het zelf maken van een kleimodel is een belangrijk onderdeel van de Davis-methode. De begeleider maakt niet simpelweg een voorbeeld dat vervolgens moet worden nagemaakt of onthouden. Degene die met het woord aan de slag gaat, onderzoekt zelf de betekenis, denkt na over een passende voorstelling en maakt die vervolgens met klei. Daarbij worden verschillende onderdelen met elkaar verbonden: hoe het woord eruitziet, hoe het klinkt, wat het betekent en welke voorstelling daarbij hoort. Het gaat dus niet alleen om het resultaat, maar vooral om het proces van zelf nadenken, ontdekken en begrijpen.
Dat is iets anders dan een woord steeds opnieuw lezen of overschrijven. Binnen de Davis-methode ligt de nadruk niet op méér oefenen met iets wat onduidelijk blijft, maar op het onderzoeken en begrijpen van de betekenis. Door zelf een voorstelling te maken, krijgt iemand de gelegenheid om actief met die betekenis bezig te zijn, in plaats van uitsluitend een uitleg of voorbeeld van een ander te onthouden.
Klei is een hulpmiddel, geen doel op zich
Wie een foto van Davis-begeleiding ziet, kan gemakkelijk de indruk krijgen dat de methode vooral uit kleien bestaat. Maar klei is slechts één van de hulpmiddelen die binnen het Davis-programma worden gebruikt. Tijdens de begeleiding wordt ook gewerkt aan het herkennen van verwarring, het bewust richten van de aandacht en het ontwikkelen van lees- en schrijfvaardigheden. Het werken met klei heeft daarin een eigen functie: letters, woorden en begrippen die moeilijk te begrijpen zijn, krijgen een vorm die je kunt bekijken, aanraken en onderzoeken. Het gaat dus niet om het kleien zelf, maar om het inzicht dat iemand tijdens dat proces kan ontwikkelen.
Wat eerst alleen een abstract teken of woord op papier was, wordt iets waarmee je actief aan de slag kunt gaan. Door de betekenis te onderzoeken en er zelf een voorstelling van te maken, kan er meer duidelijkheid ontstaan over wat eerder verwarring opriep. Want voordat iets vanzelfsprekend kan worden, moet het eerst duidelijk zijn.