Hoe herken je dyslexie bij je kind?

Dyslexie is niet altijd meteen duidelijk. Misschien merk je dat je kind meer moeite heeft met lezen en spelling dan klasgenoten, terwijl het bij andere vakken prima mee kan komen. Of je ziet dat het thuis veel oefent, maar dezelfde woorden en spellingregels toch moeilijk blijven. Soms zijn de signalen duidelijk, maar soms weet een kind lange tijd veel te compenseren.

Eén signaal betekent niet meteen dat je kind dyslexie heeft. Het gaat vooral om het patroon dat je over langere tijd ziet. Welke problemen blijven terugkomen? Hoeveel moeite kosten lezen en spelling? En past wat je op papier ziet bij wat je kind op andere momenten laat zien?

Dyslexie is meer dan alleen fouten maken

Bij dyslexie⁠ denken we vaak als eerste aan langzaam lezen, woorden verkeerd lezen en spellingproblemen. Maar alleen het aantal fouten vertelt niet het hele verhaal. Het is ook belangrijk om te kijken naar welke fouten blijven terugkomen, wanneer het wél goed gaat en hoeveel inspanning het je kind kost om te lezen of te schrijven.

Misschien herken je bovendien een verschil tussen wat je kind mondeling kan vertellen en wat er op papier uitkomt. Je kind begrijpt de uitleg bijvoorbeeld prima en kan er uitgebreid over vertellen, maar heeft veel meer moeite zodra het dezelfde kennis moet lezen of opschrijven. Juist zulke verschillen kunnen een reden zijn om verder te kijken.

Signalen bij jonge kinderen

Al voordat een kind leert lezen, kunnen er dingen opvallen in de ontwikkeling van taal en beginnende geletterdheid. Je kind kan bijvoorbeeld moeite hebben met rijmen, het onthouden van versjes, het herkennen van klanken in woorden of het leren van letters en hun klanken. Ook het onthouden en snel terugvinden van bepaalde woorden of namen kan lastig zijn.

Zulke kenmerken betekenen niet automatisch dat een kind dyslexie heeft. Zeker bij jonge kinderen kunnen verschillen in ontwikkeling groot zijn. Het wordt interessanter wanneer meerdere signalen langere tijd blijven bestaan of wanneer dyslexie in de familie voorkomt.

Puzzelstukje met Dyslexie, volgt Davis Dyslexie Begeleiding bij Eindelijk Duidelijk

Signalen op de basisschool

Wanneer het leren lezen en spellen begint, kunnen problemen duidelijker zichtbaar worden. Je kunt bijvoorbeeld merken dat je kind:

  • langzaam of moeizaam leest
  • bij het lezen opvallend veel fouten blijft maken
  • moeite houdt met het koppelen van letters en klanken
  • spellingregels kent, maar ze tijdens het schrijven moeilijk kan toepassen
  • moeite blijft houden met spelling en dictees
  • kleine, veelvoorkomende woorden overslaat, verwisselt of verkeerd leest
  • lezen vermijdt of snel vermoeid raakt van lezen
  • ondanks extra oefenen minder vooruitgaat dan je zou verwachten

Juist kleine woorden als de, het, van en als kunnen bij sommige kinderen opvallend vaak problemen geven. In Waarom kleine woorden lastig zijn bij dyslexie⁠ leg ik uit hoe daar binnen de Davis-visie naar wordt gekeken.

Sommige kinderen ontwikkelen ondertussen allerlei manieren om hun problemen op te vangen. Ze lezen een tekst meerdere keren, proberen woorden uit hun hoofd te onthouden of controleren voortdurend wat ze hebben geschreven. Daardoor is niet altijd meteen zichtbaar hoeveel moeite het lezen en spellen eigenlijk kost.

Er zit vaak meer in dan eruit komt

Veel ouders herkennen het gevoel: “Ik weet dat mijn kind het kan, maar het komt er op papier niet uit.” Een kind kan mondeling veel vertellen, creatieve oplossingen bedenken of iets snel begrijpen wanneer het wordt uitgelegd, terwijl lezen en schrijven veel meer moeite kosten. Zo’n verschil kan frustrerend zijn, juist omdat je als ouder ziet hoeveel moeite je kind doet.

Dat betekent natuurlijk niet dat ieder kind met dyslexie hetzelfde profiel heeft. Het is wel een van de dingen waar je naar kunt kijken wanneer je probeert te begrijpen waarom schoolse taken zoveel moeite kosten.

Kijk ook naar hoeveel moeite het kost

Niet ieder kind met dyslexie haalt slechte cijfers. Sommige kinderen weten hun moeilijkheden lange tijd te compenseren. Ze oefenen extra, lezen een tekst meerdere keren of controleren voortdurend wat ze hebben geschreven. Aan de buitenkant lijkt het dan misschien alsof het prima gaat, terwijl lezen en spelling ontzettend veel energie kosten.

Kijk daarom niet alleen naar het resultaat, maar ook naar hoeveel inspanning je kind nodig heeft om dat resultaat te bereiken.

Soms speelt er meer dan alleen lezen en spelling

Misschien merk je naast de problemen met lezen en spelling ook dat je kind moeite heeft met automatiseren, concentreren of rekenen. Dat betekent niet automatisch dat al die problemen door dyslexie worden veroorzaakt. Het is juist een reden om goed te kijken naar wat er op verschillende momenten gebeurt en waar je kind precies vastloopt.

Twee kinderen kunnen allebei moeite hebben met lezen, terwijl daar niet precies hetzelfde achter hoeft te zitten. In mijn blog over verwarring en leerproblemen⁠Waarom verwarring de echte oorzaak is van veel leerproblemen lees je meer over die manier van kijken.

Wanneer is het verstandig om verder te kijken?

Het kan verstandig zijn om verder te laten kijken wanneer:

  • je kind ondanks veel oefenen nauwelijks vooruitgaat
  • lezen of spelling veel spanning of frustratie oplevert
  • wat je op papier ziet niet past bij wat je kind mondeling laat zien
  • je merkt dat het vertrouwen in lezen en schrijven afneemt
  • je het gevoel blijft houden dat er meer in je kind zit dan eruit komt

Hoe eerder duidelijk wordt waar je kind tegenaan loopt, hoe eerder je kunt kijken welke ondersteuning daarbij past.

Kijk niet alleen naar de problemen

Dyslexie zegt niet alles over een kind. Naast wat moeilijk gaat, heeft je kind natuurlijk allerlei sterke kanten, interesses en talenten die in een lees- of spellingtoets nauwelijks zichtbaar worden. Door niet alleen naar fouten en scores te kijken, maar ook naar hoe je kind denkt, leert en problemen probeert op te lossen, ontstaat een completer beeld van wat het nodig heeft.

Dat betekent niet dat we de moeite met lezen en spelling kleiner hoeven te maken. Juist door serieus te kijken naar wat lastig is én naar wat wel goed gaat, kun je beter begrijpen waar je kind vastloopt en welke begeleiding daarbij kan aansluiten.

Wat kun je doen als je deze signalen herkent?

Herken je meerdere van deze signalen bij je kind, dan hoef je niet zelf te bepalen of er sprake is van dyslexie. Bespreek wat je ziet ook met school en kijk niet alleen naar de resultaten, maar naar de ontwikkeling over langere tijd en naar hoeveel inspanning lezen en spelling kosten.

Wil je weten hoe ik vanuit de Davis-methode naar dyslexie kijk? Lees dan verder over de Davis-methode⁠. Wil je vooral weten hoe de begeleiding voor een kind eruitziet, lees dan verder over Davis Dyslexie Begeleiding voor kinderen⁠.