Hoe herken je dyslexie bij je kind?
Dyslexie is niet altijd makkelijk te zien. Soms merk je pas op dat lezen of schrijven moeizaam gaat als je kind ouder wordt. Maar vaak zijn er vroegtijdige signalen die laten zien dat je kind op een andere manier denkt en leert.
Het herkennen van dyslexie is niet alleen nuttig voor schoolprestaties, maar vooral voor het begrijpen van je kind en het ontdekken van zijn of haar talenten.
Dyslexie is anders leren denken
Kinderen met dyslexie verwerken taal op een unieke manier. Dat kan leiden tot moeilijkheden bij lezen en spelling, maar ook tot creativiteit en probleemoplossend vermogen.
Het is daarom belangrijk om niet alleen te kijken naar wat niet lukt, maar juist naar de manier waarop je kind denkt en leert.
Signalen bij jonge kinderen
Al voordat een kind leert lezen, kunnen er aanwijzingen zijn dat taal anders wordt verwerkt. Je kunt bijvoorbeeld merken dat je kind:
- laat begint met praten of woorden omdraait
- moeite heeft met rijmpjes of liedjes onthouden
- links en rechts regelmatig verwisselt
- veel fantasie heeft en graag bouwt of tekent
- ingewikkelde verhalen bedenkt, maar moeite heeft om woorden te vinden
- moeite heeft met het onthouden van namen of de dagen van de week
Natuurlijk betekent één van deze kenmerken niet direct dat er sprake is van dyslexie. Het gaat vooral om het totaalplaatje.
Signalen op de basisschool
Wanneer het leren lezen op school begint, worden de verschillen vaak duidelijker. Je kind kan bijvoorbeeld:
- langzaam en hakkelend lezen
- veel fouten maken bij het lezen van bekende woorden
- spellingregels steeds weer vergeten
- letters of klanken omdraaien
- juist kleine, veelvoorkomende woorden zoals de, het, van of als overslaan, verwisselen of verkeerd lezen
- moeite hebben met dictees
- lezen vermijden omdat het zoveel energie kost
- boos of verdrietig worden bij huiswerk
Opvallend genoeg zijn juist kleine woorden voor sommige kinderen lastig. Lees meer over waarom kleine woorden lastig zijn bij dyslexie.
Sommige kinderen ontwikkelen allerlei slimme strategieën om hun problemen te verbergen. Daardoor lijkt het alsof ze niet goed opletten, terwijl ze juist ontzettend hard werken.
Er zit vaak meer in dan eruit komt
Veel ouders zeggen achteraf:
“Ik wist dat mijn kind slim was, maar het kwam er gewoon niet uit.”
Dat is een herkenbaar beeld. Kinderen met dyslexie kunnen mondeling prachtige verhalen vertellen, creatieve oplossingen bedenken en ingewikkelde situaties snel overzien. Juist de vertaalslag naar letters en woorden kost hen veel moeite. Daardoor ontstaat soms frustratie of onzekerheid, terwijl het probleem niet in intelligentie zit.
Kijk ook naar hoeveel moeite het kost
Niet ieder kind met dyslexie haalt slechte cijfers. Sommige kinderen weten hun moeilijkheden lange tijd te compenseren. Ze oefenen extra, lezen een tekst meerdere keren of controleren voortdurend wat ze hebben geschreven. Aan de buitenkant lijkt het dan misschien alsof het prima gaat, terwijl lezen en spelling ontzettend veel energie kosten. Kijk daarom niet alleen naar het resultaat, maar ook naar hoeveel inspanning je kind nodig heeft om dat resultaat te bereiken.
Dyslexie gaat vaak samen met andere uitdagingen
Bij sommige kinderen zie je naast dyslexie ook problemen met concentratie, automatiseren of rekenen. Ook kenmerken van beelddenken of AD(H)D kunnen voorkomen. Daarom is het belangrijk om verder te kijken dan alleen de leesproblemen en te onderzoeken waar de verwarring precies ontstaat.
Wanneer is het verstandig om hulp te zoeken?
Het is verstandig om extra begeleiding of een screening te overwegen wanneer:
- je kind ondanks veel oefenen nauwelijks vooruitgaat;
- lezen of spelling veel stress of frustratie oplevert;
- de schoolprestaties niet passen bij wat je kind mondeling laat zien;
- je merkt dat het zelfvertrouwen afneemt;
- je het gevoel hebt dat er “meer in zit dan eruit komt”.
Vroeg signaleren kan voorkomen dat een kind jarenlang blijft worstelen en het plezier in leren verliest.
Kijk niet alleen naar de problemen
Dyslexie zegt niet alleen iets over wat moeilijk is. Het vertelt ook iets over hoe een kind informatie verwerkt en waar zijn of haar talenten liggen. Wanneer een kind begrijpt hoe het eigen brein werkt en begeleiding krijgt die daarbij aansluit, ontstaat er vaak weer rust, zelfvertrouwen en plezier in leren. Het belangrijkste is daarom niet de diagnose zelf, maar dat een kind zich begrepen voelt en leert zijn eigen manier van denken als kracht te gebruiken.
Wat kun je doen als je deze signalen herkent?
Herken je meerdere van deze signalen bij jouw kind? Dan kan het helpen om verder te kijken naar de manier waarop je kind denkt, leert en informatie verwerkt.
Wil je eerst meer weten over deze manier van kijken naar dyslexie? Lees dan verder over de Davis-methode.
Ben je vooral benieuwd welke hulp mogelijk is voor jouw kind? Bekijk dan dyslexiebegeleiding voor kinderen en lees hoe de begeleiding er in de praktijk uitziet.