De gave van dyslexie volgens Ron Davis

Ron Davis ontdekte vanuit zijn eigen ervaring met dyslexie dat hij informatie anders verwerkte dan veel mensen om hem heen. In plaats van voornamelijk in woorden te denken, dacht hij sterk in beelden. Hij kon situaties vanuit verschillende kanten bekijken, mogelijkheden voor zich zien en in gedachten met beelden en ideeën spelen.

Volgens Davis zie je deze manier van denken bij veel mensen met dyslexie terug. Waar taal stap voor stap verloopt, kan beeldend denken veel sneller en minder lineair zijn. Verschillende mogelijkheden, verbanden en oplossingen kunnen bijna tegelijkertijd worden overzien. Dat kan een enorme kracht zijn.

Dezelfde manier van denken heeft twee kanten

Stel dat je het woord fiets leest. Waarschijnlijk verschijnt er vrijwel onmiddellijk een beeld. Misschien zie je jouw eigen fiets, een racefiets of een kind op een fiets. De betekenis is duidelijk. Voor iemand die sterk in beelden denkt, werkt dat prettig. Maar geschreven taal bestaat niet alleen uit woorden die gemakkelijk een beeld oproepen. Woorden zoals de, het, van, als en omdat kun je veel moeilijker letterlijk voor je zien.

Daar kan dezelfde beeldende manier van denken juist een struikelblok worden. Het vermogen om snel beelden, mogelijkheden en verbanden te vormen kan dus in de ene situatie een kracht zijn en in een andere situatie verwarring veroorzaken.

Dat maakt de visie van Davis interessant: de moeilijkheden en de sterke kanten hoeven niet los van elkaar te staan.

Talenten die je bij sommige kinderen met dyslexie ziet

Geen twee kinderen met dyslexie zijn hetzelfde. Toch zijn er sterke kanten die je bij sommige kinderen opvallend terugziet.

Denk bijvoorbeeld aan:

• een rijke fantasie en verbeeldingskracht;
• snel het grote geheel kunnen overzien;
• creatieve oplossingen bedenken;
• sterk ruimtelijk inzicht;
• goed kunnen visualiseren;
• verbanden zien die anderen niet direct opmerken;
• praktisch en oplossingsgericht denken;
• veel nieuwsgierigheid naar hoe dingen werken.

Een kind kan daardoor bijvoorbeeld precies begrijpen hoe een ingewikkeld bouwwerk in elkaar zit, een originele oplossing voor een probleem bedenken of mondeling een fantastisch verhaal vertellen, terwijl het schrijven van een paar zinnen enorm veel moeite kost. Juist dat verschil kan verwarrend zijn voor een kind én voor de mensen eromheen.

Als talent op school minder zichtbaar wordt

Op school wordt veel informatie aangeboden via taal. Lezen, schrijven, instructies volgen, spellingregels onthouden en teksten verwerken spelen bij bijna ieder vak een rol. Daardoor kunnen de sterke kanten van een kind soms naar de achtergrond verdwijnen.

Een kind dat snel verbanden ziet, kan bijvoorbeeld vastlopen wanneer het eerst een lange geschreven instructie moet verwerken. Een kind dat het antwoord intuïtief al ziet, kan moeite hebben om precies uit te leggen welke tussenstappen het heeft gemaakt.

Dan kan gemakkelijk het beeld ontstaan dat een kind iets niet begrijpt. Terwijl er wellicht iets heel anders aan de hand is: de manier waarop het kind denkt en de manier waarop het de informatie aangeboden krijgt, sluiten niet goed op elkaar aan.

Wanneer beeldend denken tot verwarring leidt

Volgens Davis ontstaan problemen wanneer iemand iets tegenkomt wat niet voldoende betekenis heeft. Het brein probeert die ontbrekende informatie alsnog te begrijpen. Bij iemand die sterk in beelden denkt, kan dat een heel snel en onbewust proces zijn. Daarom is het interessant om bij terugkerende lees- of spellingproblemen niet alleen te kijken naar de fout die een kind maakt, maar ook naar wat eraan voorafging.

Waar ontstond de verwarring?

In het blog over waarom verwarring de oorzaak kan zijn van leerproblemen lees je uitgebreider hoe zo’n klein moment van onduidelijkheid uiteindelijk veel invloed kan krijgen op leren.

Kijk naar het hele kind

Wanneer een kind dyslexie heeft, is het verleidelijk om vooral aandacht te besteden aan wat nog niet goed gaat.

• Meer lezen.
• Meer spelling oefenen.
• Nog een keer dezelfde regel uitleggen.

Natuurlijk moeten kinderen leren lezen en schrijven. Maar wanneer alle aandacht naar de moeilijkheden gaat, bestaat het risico dat een kind zelf ook vooral gaat zien wat het niet kan.

Daarom is het minstens zo belangrijk om te ontdekken waar een kind juist sterk in is.

• Waar wordt het enthousiast van?
• Wanneer begrijpt het iets onmiddellijk?
• Hoe lost het problemen op?
• Wat kan het mondeling of praktisch laten zien wat op papier veel moeilijker lukt?

Die informatie vertelt minstens zoveel over een kind als een dictee of leestoets.

Sterke kanten gebruiken bij het leren

Een talent hoeft niet alleen iets te zijn waar een kind buiten school goed in is. Sterke kanten kunnen juist worden gebruikt om het leren gemakkelijker te maken. Een kind dat sterk visualiseert, kan bijvoorbeeld baat hebben bij beelden, modellen en concrete voorbeelden. Een kind dat eerst het grote geheel wil begrijpen, heeft vaak meer aan uitleg over het waarom voordat het losse stappen gaat oefenen. Dat betekent niet dat ieder kind met dyslexie op dezelfde manier geholpen moet worden.

Het betekent juist dat we moeten kijken:

• Hoe denkt dit kind?
• Waar ontstaat verwarring?
• En wat heeft dit kind nodig om iets werkelijk te begrijpen?

Dyslexie is maar één stukje van je kind

Dyslexie kan veel invloed hebben op school, maar het bepaalt niet wie een kind is of wat het later kan bereiken. Achter de moeite met lezen en spelling kan een kind zitten dat ontwerpt, bouwt, onderzoekt, verhalen bedenkt, verbanden ontdekt, mensen goed aanvoelt of oplossingen ziet waar een ander nog niet aan heeft gedacht. Dat is voor mij de belangrijkste boodschap achter de gave van dyslexie.

Niet dat dyslexie zelf een superkracht is. Maar dat we een kind tekortdoen wanneer we alleen kijken naar de problemen die zichtbaar worden bij lezen en spelling.

Wie verder kijkt, kan ontdekken dat dezelfde manier van denken die soms voor verwarring zorgt, ook mogelijkheden met zich meebrengt die het waard zijn om gezien en ontwikkeld te worden.

Meer ontdekken over deze manier van denken

De gave van dyslexie gaat niet over het ontkennen van wat moeilijk is, maar over verder kijken dan alleen de problemen met lezen en spelling. Wanneer je begrijpt hoe een kind denkt en leert, wordt het ook makkelijker om te ontdekken wat het nodig heeft om verder te komen.

Wil je meer weten? Hieronder kun je verder lezen over dyslexie, de Davis-methode en de manier waarop talenten en leren met elkaar samenhangen.